Η υποεκπροσώπηση των γυναικών στο STEM σήμερα
Παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, τα στοιχεία πράσφατων ερευνών δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι γυναίκες συνεχίζουν να υποεκπροσωπούνται:
-
To Society of Women Engineers, βασισμένo σε στοιχεία του World Economic Forum, αναφέρει ότι παγκοσμίως, οι γυναίκες αποτελούν περίπου 28–31% του εργατικού δυναμικού σε ρόλους STEM και θέσεις Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D).
- Σε πολλούς κλάδους αιχμής, όπως η μηχανική, η πληροφορική και η τεχνητή νοημοσύνη, τα ποσοστά συμμετοχής των γυναικών πέφτουν συχνά κάτω από το 20% σύμφωνα με το Women in STEM.
- Τα στοιχεία της UNESCO δείχνουν ότι αν και σε ορισμένες περιοχές (π.χ. Λατινική Αμερική, Κεντρική Ασία) η συμμετοχή των γυναικών στην έρευνα προσεγγίζει ή ξεπερνά το 45–50%, σε άλλες περιοχές τα ποσοστά παραμένουν κάτω από 30%.
Με απλά λόγια: η «γραμμή παραγωγής» ταλέντου (σπουδές STEM) βελτιώνεται, αλλά η «διαρροή» στην πορεία (ακαδημαϊκή ανέλιξη, έρευνα, διοίκηση, τεχνολογικές εταιρείες) παραμένει τεράστια. Το γνωστό “leaky pipeline” σημαίνει ότι χάνουμε πολύτιμες επιστήμονες, μηχανικούς, ερευνήτριες και ηγέτιδες στην τεχνολογία.
Γιατί η ισότιμη ένταξη των γυναικών στο STEM είναι ανάγκη του σήμερα
Η συζήτηση για τις γυναίκες στην επιστήμη δεν είναι θέμα «δικαίου μόνο». Είναι και θέμα ποιότητας των λύσεων που δίνουμε.
- Καλύτερη καινοτομία: Δεδομένα από διεθνείς οργανισμούς δείχνουν ότι οι ποικιλόμορφες ομάδες παράγουν πιο δημιουργικές, πιο αξιόπιστες και πιο ανθεκτικές λύσεις.
- Δίκαιη τεχνολογία: Από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, όταν λείπουν γυναίκες από το τραπέζι, ενισχύονται τα bias, από τα δεδομένα έως τους αλγορίθμους.
- Ανάπτυξη & ανταγωνιστικότητα: Χώρες και εταιρείες που επενδύουν στην ισότητα στο STEM βλέπουν υψηλότερη παραγωγικότητα, καλύτερη προσέλκυση ταλέντου και πιο βιώσιμη ανάπτυξη.
Η ισότιμη ένταξη των γυναικών στο STEM δεν είναι διεκδίκηση για ένα αφηρημένο μέλλον.
Είναι άμεση προϋπόθεση για να σχεδιάσουμε δίκτυα, υποδομές, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και υπηρεσίες συνδεσιμότητας που εξυπηρετούν πραγματικά όλους.
Γυναίκες που άλλαξαν, και αλλάζουν, την τεχνολογία
Για να καταλάβουμε πόσο βαθιά έχει χαραχτεί η συμβολή των γυναικών στην επιστήμη και την τεχνολογία, αρκεί να δούμε μερικές από τις ιστορίες τους.
Ada Lovelace: Η πρώτη προγραμματίστρια
Η Ada Lovelace θεωρείται ευρέως η πρώτη προγραμματίστρια στην ιστορία. Στα μέσα του 19ου αιώνα περιέγραψε αλγόριθμους για την Αναλυτική Μηχανή του Charles Babbage, πολύ πριν υπάρξουν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές όπως τους γνωρίζουμε σήμερα. Είδε την υπολογιστική όχι μόνο ως αριθμητική, αλλά ως μια νέα γλώσσα έκφρασης, ικανή να «μεταφράζει» ιδέες και μοτίβα. Με αυτή τη ματιά, έβαλε τα θεμέλια για ό,τι σήμερα θεωρούμε software.
Grace Hopper: Έφερε τον κώδικα πιο κοντά στον άνθρωπο
Η Grace Hopper ήταν από τις πιο καθοριστικές μορφές στην ιστορία του προγραμματισμού. Σε μια εποχή που ο κώδικας ήταν εξαιρετικά πολύπλοκος και μακριά από την καθημερινή γλώσσα, εκείνη οραματίστηκε γλώσσες προγραμματισμού πιο κοντά στον άνθρωπο. Υπήρξε πρωτοπόρος του COBOL, συμβάλλοντας στο να γίνει ο προγραμματισμός πιο προσβάσιμος σε περισσότερους ανθρώπους και επιχειρήσεις. Χάρη σε αυτό άνοιξε ο δρόμος για τα επιχειρησιακά πληροφοριακά συστήματα και την ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων σε όλο τον κόσμο.
Hedy Lamarr: Το μυαλό πίσω από το Wi‑Fi
Η Hedy Lamarr έγινε γνωστή ως ηθοποιός, αλλά η συμβολή της στην τεχνολογία είναι εξίσου (αν όχι πιο) εντυπωσιακή. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, συνέλαβε και ανέπτυξε μια τεχνολογία «αναπήδησης συχνότητας» (frequency hopping) για πιο ασφαλείς ασύρματες επικοινωνίες. Οι ιδέες της αποτέλεσαν θεμέλιο για τεχνολογίες όπως το Wi‑Fi, το GPS και το Bluetooth, δηλαδή για τη συνδεσιμότητα που σήμερα θεωρούμε αυτονόητη.
Margaret Hamilton: Ο κώδικας που μας πήγε στο φεγγάρι
Η Margaret Hamilton ηγήθηκε της ομάδας λογισμικού της NASA για το πρόγραμμα Apollo. Ο κώδικας που έγραψε η ομάδα της επέτρεψε στο Apollo 11 να προσεληνωθεί με ασφάλεια στο φεγγάρι, ακόμη και όταν τα συστήματα δέχθηκαν απρόβλεπτα φορτία δεδομένων λίγο πριν την κάθοδο. Οι επιλογές της σε αρχιτεκτονική λογισμικού και διαχείριση λαθών θεωρούνται πλέον κλασικά παραδείγματα systems engineering. Χωρίς αυτές, η ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης θα μπορούσε να είναι πολύ διαφορετική. No women. No Moon.
Reshma Saujani: Χτίζοντας την επόμενη γενιά
Η Reshma Saujani είναι η ιδρύτρια της οργάνωσης Girls Who Code, η οποία κάνει προσβάσιμο τον προγραμματισμό και την τεχνολογία σε κορίτσια από όλο τον κόσμο. Μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα και κοινότητες, μετατρέπει την εκπαίδευση σε ενδυνάμωση και σε πραγματικές επαγγελματικές διαδρομές. Παλεύοντας ενάντια στον «φόβο της αποτυχίας» και στο στερεότυπο ότι «ο προγραμματιστής είναι άνδρας», ανοίγει τον δρόμο για μια νέα γενιά γυναικών στο software.
Fei‑Fei Li: Human‑Centered AI
Η Fei‑Fei Li είναι ερευνήτρια που συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης για υπολογιστική όραση, μέσα από έργα όπως το ImageNet. Το έργο της συνέβαλε στην «έκρηξη» των εφαρμογών computer vision, αλλά ταυτόχρονα η ίδια προωθεί συστηματικά την έννοια του ανθρωποκεντρικού AI: μια τεχνητή νοημοσύνη που σχεδιάζεται με σεβασμό στον άνθρωπο, στην ιδιωτικότητα και στην κοινωνική δικαιοσύνη. Υπενθυμίζει διαρκώς ότι το AI είναι ανθρώπινη ευθύνη, όχι μόνο τεχνικό επίτευγμα.
Joy Buolamwini: Δικαιοσύνη στους αλγορίθμους
Η Joy Buolamwini είναι η ιδρύτρια του Algorithmic Justice League και μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές όταν μιλάμε για δικαιοσύνη στην τεχνητή νοημοσύνη. Με την έρευνά της ανέδειξε πώς συστήματα αναγνώρισης προσώπου εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά σφάλματος σε γυναίκες και σε άτομα με πιο σκούρο χρώμα δέρματος, αποκαλύπτοντας τις προκαταλήψεις που «κρύβονται» στα δεδομένα και στους αλγορίθμους. Μέσα από το έργο της δείχνει έμπρακτα ότι η ηθική και η δικαιοσύνη είναι οργανικό μέρος της καινοτομίας, όχι κάτι που προσθέτουμε εκ των υστέρων.
Γιατί αυτή η μέρα αφορά άμεσα την τεχνολογία & τις τηλεπικοινωνίες
Σε κλάδους όπως οι τηλεπικοινωνίες, τα δίκτυα, η VoIP τηλεφωνία, τα cloud PBX systems και η τεχνητή νοημοσύνη, η απουσία γυναικών σημαίνει:
- Λιγότερη ποικιλομορφία σε ομάδες που σχεδιάζουν δικτυακές υποδομές, cloud τηλεφωνικά κέντρα και AI λύσεις.
- Μεγαλύτερο ρίσκο για bias σε δεδομένα και αλγορίθμους, όταν η εμπειρία της μισής κοινωνίας δεν εκπροσωπείται επαρκώς.
- Χαμένη καινοτομία σε τομείς που στηρίζονται ακριβώς στη συνδεσιμότητα και τη συνεργασία.
Με απλά λόγια: ένας κλάδος που υπόσχεται να συνδέει τους πάντες, δεν μπορεί να αφήνει απέξω τόσο μεγάλο μέρος του ταλέντου του.
Από την αναγνώριση στη δράση
Η Παγκόσμια Ημέρα Γυναικών & Κοριτσιών στην Επιστήμη δεν είναι απλώς συμβολισμός. Είναι υπενθύμιση ότι:
- Η ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και στις καριέρες STEM πρέπει να είναι δεδομένο, όχι εξαίρεση.
- Οι οργανισμοί χρειάζονται πραγματικές πολιτικές ένταξης, mentoring, ίσες ευκαιρίες εξέλιξης, διαφάνεια σε αμοιβές, ασφαλή και συμπεριληπτικά περιβάλλοντα.
- Η συμμετοχή των γυναικών στον σχεδιασμό τεχνολογικών λύσεων κάνει την τεχνολογία πιο δίκαιη, πιο ασφαλή και πιο αξιόπιστη για όλους.
Η ιστορία της επιστήμης και της τεχνολογίας είναι ήδη γεμάτη με γυναίκες που άνοιξαν δρόμους, από τον πρώτο αλγόριθμο μέχρι το Wi‑Fi, τις διαστημικές αποστολές και την ανθρωποκεντρική AI.
Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι απλώς να τις τιμήσουμε, αλλά να διασφαλίσουμε ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια που μπαίνουν τώρα στο STEM θα έχουν ίση πρόσβαση, ίσες ευκαιρίες και ορατό ρόλο σε ό,τι χτίζουμε για το μέλλον.
.png)